18261673_619106328294311_1434754186_o

سیر تحول آزادی مطبوعات از اختراع  صنعت چاپ تا جنگ جهانی دوم

Facebookgoogle_plusFacebookgoogle_plus

عبدالقدیر میرزایی

آزادی مطبوعات و یا هم آزادی وسایل ارتباط همگانی بنیاد و اساس نظام های رسانه ای  در جهان به حساب میرود. به اساس آزادی مطبوعات است،  که میتوان نظام مطبوعاتی یک کشور و یا در کل، نظام یک کشور را شناخت،  زیرا اگر افراد جامعه نتوانند به آسانی اطلاعات و معلومات را کسب، جمع آوری، پخش و نشر کنند، یا نتوانند افکار و اندیشه های خودرا انعکاس دهند، این  او بیانگر این است که نظام این کشور نظام آمرانه و تنبهی بوده و میتوان گفت که محدودیت ها و موانع قانونی سر راه آنان قرار دارد. و یا هم اگر در جامعه یی که مردم آن بتوانند بدون هیچ نوع مداخله و سانسور به چاپ و پخش و نشر مطالب و برنامه های خود بپردازند، این امر بیانگر آن است، که نظام این کشور آزادی گرا است. پس آزادی مطبوعات مشخص کننده نظامهای سیاسی کشورها میباشد.

آزادی از منظر اندیشمندان عصر روشنگری دارای اهمیت خاص است. در عصر روشنگری تلاش برای آزادی مطبوعات یکی از گفتمان  های اساسی و مهم آن روزگار بود. در واقع فلاسفۀ عصر روشنگری زمینه ساز آزادی مطبوعات در جهان بودند، که بعداً در متون حقوقی غرب جا گرفت. در میان کشور هایی که در مبارزات آزادیخواهی موفق بودند و گام ها بر داشتند، عبارت از  انگستان، فرانسه و آیالات متحدۀامریکامیباشند. انگلستان نخستین کشوری بود، که نظام حقوقی تنبهی برای مطبوعات خود اعلان  کرد و سانسور قبل از نشر و دیگر محدودیت های رسانه ای وضع کرد.

 از زمان افلاطون و سقراط تا ماکیاولی برای قرنها  تفکر استبدادی در نظام های جهان حاکم بوده است. زمانیکه صنعت چاپ توسط جان گوتنبرگ آلمانی در قرن ۱۵ اختراع گردید، کار چاپ مورد حمایت پادشاهان و راهبان کلیسا درهمان قرن قرار گرفت، با انکه صنعت چاپ چندان رشد نکرده بود، اما خطر بزرگی متوجه آنان بود. همین بود که حمایت شاهان و روحانیون کلیسا به مخالفت ها مبدل شدو  دولت های استبدادی از قدرت های خود استفاده نموده و محدودیتهای بیشتر از گذشته را وضع نمودند.

تلاش برای آزادی مطبوعات در قرن ۱۷ همزمان با نشر اولین نشرات دوره ای در اروپا مثل کشورهای انگلستان وفرانسه آغاز گردید. درتمام  دوران انقلاب  مشروطیت  انگلستان، جنگهای  استقلال امریکا وانقلاب کبیر فرانسه در اواخر قرن ۱۸ ادامه یافت و سر انجام در اواخر قرن ۱۹ فرا گیر شد. مطبوعات این دوره استبدادی بود و سانسور قبل ازنشر وجود داشت.

مرحلۀ دیگر آزادی مطبوعات از انقلاب کبیر فرانسه شروع میشود، که  در این دوره بیشتر مطبوعات عقیدتی، سیاسی،  وانقلابی پا به عرصۀ وجود گذاشت. آزادی مطبوعات و مبارزات میان رقابت های دوگروه آزادی گرایا ها یا  برابری گرا و مستبدگرآ وجود دارد،  که بعد ها مارکسست ها، سوسیالستها، و رادیکال ها در رأسآنها قرار گرفتند. کنترول انقلاب و موفقیت انقلاب  که به دست آزادی گراها یا نمایندۀ طبقه جدید ثروتمندان بود قرار گرفت. پس از پیروزی آزادیگرایان، دور دوم فعالیت مطبوعات عصر آرمانی به شمار میرود.

دور سوم آزادی مطبوعات عبارت از آغاز فعالیت های مطبوعات خبری وتجاری است، به این معنی  تأثیرات مثبت و جذابیت مطبوعات بالای افکار عامه، که در اوایل انقلاب فرانسه دیده می شد، آ  هسته آ  هسته از بین  میرود، با به دست گرفتن قدرت توسط ناپلیون بناپارت تحول جدید رخ میدهد و آن اینکه وی فعالیت  تمام نشریه های غیر دولتی را متوقف میسازد و صرف یک نشریۀ  دولتی را فعال میگذارد. در آغاز، مطبوعات و رسانه ها در اصل سلاح سیاسی علیه قدرت مستبد آن زمان به شمار میرفت وبیشتر به منظورمبارزۀ برای تحقق دموکرأسی نقش ایفا میکرد.

در اوایل قرن ۱۹ رشد سرمایه گذاری تأثیراتزیاد را در طرز ادارۀ  ونقش اجتماعی رسانه ها بجا گذاشت. در این زمان در غرب و سایر کشور ها به استناد اصل ۱۱ اعلامیۀ حقوق شهروند فرانسه و اصولی از اعلامیۀ حقوقی ایالات متحده  امریکا مطبوعات و رسانه ها با دو شاخصه آزادی انتشار و آزادی تأسیس ادارۀمؤسسات مطبوعاتی گسترش یافت.

دریک جمع بندی می توان گفت، که تلاشها برای تحقق آزادی مطبوعات از عصر روشنگری ونظریه  های فلاسفۀ های غربی  آغاز گردید. در آغاز قرن ۱۷ و شروع انقلاب فرانسه تا جنگ جهانی اول  تلاش برای آزادی مطبوعات ادامه داشت، پس از جنگ جهانی اول رادیو به عنوان پر تأثیرترین وسیلۀ ارتباطی اختراع شد. چند سال بعد تلویزیون در ۱۹۳۰ اختراع گردید، که آغاز  نشرات تلویزیونی صفحۀ جدید برای آزادی مطبوعات و تأثیرات آن بالای اذهان عامه را برای جهانیان باز کرد( عصمت الهی، ۱۳۸۲).

 

About VIP

x

Check Also

m-a-w-sadat

زور ازمایی خونین پاکستان

رفیق واحد سادات حملات تروریستی در ولایات پکتیا ، غزنی ، فرآه ، قندهار و ...