18261673_619106328294311_1434754186_o

شخصیت علامه سید جمال الدین افغان

Facebookgoogle_plusFacebookgoogle_plus

عبدالقدیر میرزایی

علامه محمود طرزی این شخصیت شخیص و مرد دانش، سیاست، ادب،تاریخ و صحافت را « یک معدن » علم خوانده است. دانشمندان دیگر در سرزمین های آسیا و کشورهای اروپایی نام ها و لقب های عالی و ارزشمند دیگری را به وی نسبت داده اند. آنچه بالاتر از نام و نشان در خور تعریف و توصیف این مرد است عمل اوست. سید جمال الدین افغان در سرزمین های تحت استعمار گران تحریک و دعوت می نمود؛ در قلمروهای زیر ستم و پراگنده گی های فیودالی مردم را به تاسیس حکومت های واحد مرکزی دعوت می کرد؛ در کشور های دارای حکومت مرکزی مردم آن ها را به اساس گذاری حکومت های دموکراتیک و مردم سالار دعوت و تشویق می نمود و مردمانی که در سرزمین های عقب مانده و خرافاتی و موهوم پرست زندگی داشتند ایشان را به سوی ترقی و پیشرفت ترغیب می کرد، همین کار ها و عمل های سازنده و انسانی او بود که تا امروز وی را به مثابه ی علامه ی

زمان و فیلسوف دوران احترام می گذارند و اعمال و اقوالش را بزرگ و گرامی می دارند.

سید جمال الدین افغان در سال( ۱۸۳۸م ) در اسعد آباد کنر در شرق افغانستان بدنیا آمد، پس از فراگیری علوم و دانش های عصر، به منظور خدمت به کشور در سال (۱۸۷۵م) به دربار امیر دوست محمد خان شتافت، پیش ازینکه به این خدمت بشتابد از سال (۱۸۵۵ تا ۱۸۵۷ م) به کشور های هند ، عراق، سوریه و عربستان سعودی مسافرت کرد و خود را با علوم و دانش های بیشتر مجهز ساخت، در بازگشت به کشور ، امیر دوست محمد خان نتوانست از دانش و درایت وی استفاده نماید، زیرا عمر به وی وفا نکرد و پدرود حیات گفت. طوریکه در صفحات پیشتر اشاره شد ، امیر شیرعلی خان پس از جانشینی پدرش امیر دوست محمد خان بنابر اختلافات با تنی چند از مامورین بلند رتبه ی حکومتش نتوانست از وی استفاده نماید تا اینکه سید بنابر خواست امیر کشور را ترک کرد او به کشور های زیادی سفر کرده و دوستان زیادی یافت، وی به منظور پیاده کردن اهداف و مرامهای سازنده ی خود به هند، مصر، ترکیه ، ایران ، روسیه ، فرانسه، انگلستان و آلمان مسافرتها را انجام داد و به اشکال مختلف به کار و پیکارش ادامه داد. سید در تمام سرزمین های آسیایی و افریقایی بخاطر تمرکز و وحدت بخشی نیروها در برابر استعمارگران و استثمارگران اروپایی « پان اسلامیزم » را شعار می داد.

سید جمال الدین افغان مبارزات خود را عمدتآ با کار برد شیوه های گونه گون ارتباطات اجتماعی پیاده می کرد. وی ارتباطات اجتماعی و روزنامه نگاری را به حیث بهترین وسیله ی مبارزه  شناخته بود. اثر های شخص سید و نوشته های دانشمندان گوای راستین این مدعای ماست. وی نه تنها خود از این وسایل استفاده می کرد ، بلکه تعداد زیادی را تربیت کرده و در این راه بسیج نمود.

علامه سید جمال الدین افغان نظریات و اندیشه های خود را با گونه گون اشکال ارتباطات در سرزمین های مختلف پیاده می کرد. به گونه ی مثال: وی بعداز ارتباط شفاهی در جاهایی استفاده می کرد که انسانها گرد هم جمع می شدند و با علاقمندی به سید و فرموده های او گوش فرا می نهادند. بیانیه ی سید در دارالفنون قسطنطنیه مثال برجسته و خیلی مهم می باشد. برای استماع این بیانیه هزاران نفر از اتباع دولت عثمانی ، نخست وزیر، وزیران و مامورین آن دولت حاضر شده بودند. با آنکه بیانیه ی سید خیلی طویل بود، ولی آنقدر دلچسپ بود که احدی از جای خود حرکت نمی کرد.

جراید که خبر این بیانیه را نشر کرده بودند نوشته اند: « علامه سید جمال الدین از لکچر پر اثر خود و از آواز سحر پرور خود، هریک از عالم و جاهل را که در آنجا موجود بودند مبهوت و مسکوت ساخته بود. هر متنفس سحر بیانی و آتش زبان او را ثنا و تعریف می کردند» نتیجه ی این بیانیه آن شد که حکومت عثمانی سید را موقتآ از آن کشور خارج سازد تا موج افکار ایجاد شده در مردم آن سامان خاموش گردد.

سید جمال الدین افغانی فعالیت های ارتباطی خود را به اشکال « میان گروهی» « ارتباط کتبی» و « ارتباط همگانی» به صورت همه جانبه انجام می داد. در این میان ارتباط سید را به وسیله امکانات چاپی نباید فروگذاشت کرد. علامه سید جمال الدین در جریان سفرهای خود به اروپا وقتی به پاریس شتافت، در آنجا با شاگرد و دوست قدیم خود محمد عبده مصری برخورد. درست در همین وقت در مصر جمعیتی بنام « العروه الوثقی » تشکیل گردیده بود.این جمعیت از علامه سید جمال الدین خواهش نمود تا جریده ی را تحت همین نام در این شهر نشر نماید. هدف جریده آن باشد که روح اتفاق و اتحاد را میان مسلمان نفخ کند و مسلمانان را در یک نقطه گرد هم جمع نماید.

سید علامه محمد عبده را به حیث سر دبیر این جریده برگزید ، جریده چنان به زبان حکمت نشر می شد که ولوله انداز جهان می گردید.

به اساس نگارش پوهاند محمد کاظم آهنگ نگارنده ی « سیرژورنالیزم درافغانستان » هژده شماره عروه الوثقی چاپ شد و پس از شماره هژدهم از نشر بازماند که علت توقف آن را این طور خلاصه کرده است.

دولت انگلیس ورود و توزیع آن را در نیم قاره هند منع کرد، فرانسه از نشر و پخش آن در الجزایر و مراکش جلوگیری کرد، هالند از ورود و توزیع آن در جزایر سماترا و جاوا جلوگیری نمود و در اثر اشاره ی دولت انگلیس در مصر هم از ورود و توزیع آن ممانعت به عمل آمد. همین ممانعت ها و جلوگیری ها خود کافی بود که از نشر باز ماند.

عروه الوثقی به زبان های عربی و فرانسوی نشر می شد تاثیرات آن بالای دوستان و در سرزمین های اسلامی ارزشمند و خیلی سازنده بود. برخلاف تاثیرات آن بر استعمارگران اروپا کشنده و ویران کننده بود به همین علت باید زمینه ی توقف نشر آن را مهیا می ساختند که ساختند.

سید جمال الدین افغان، این شخصیت چندین بعدی، مبارزات سیاسی واجتماعی خود را در تمام سرزمین های اسلامی خود و یا به همکاری همراهان و شاگردان خود به صورت پیگیر انجام می داد. آخرین سالهای عمر او در استانبول و سرزمین دولت عثمانی سپری می شد. از اسناد و مدارک موجود بر می آید که سکونت پذیر شدن وی در مرکز دولت عثمانی سید را به هزاران « افسانه و افسون » توسط شخصی به نام ابوالهدی « که ابوالظلالش میخواند » از پاریس به استانبول خواست و دیگر به وی اجازه نداد که از آن سرزمین بیرون شود، سلطان عبدالحمید پادشاه دولت عثمانی اجازه نداد که سید جمال الدین افغانی برای معالجه و عمل جراحی به اروپا برود و قرار فرموده ی علامه محمود طرزی « این چنین سید بدام آورده » را … چگونه به رایگان از دست می داد. همان بود که سید تحت عمل جراحی قرار گرفت وداعی اجل را لبیک گفت.

منبع:

میرزایی، عبدالقدیر، تاریخ روزنامه نگاری افغانستان از امیر شیرعلی خان – حامد کرزی

About VIP

x

Check Also

11822583_879792505435834_6607851679702373813_n

جوره نداره جوره جان

نویسنده : مشعل حریر صدای خیاط از داخل خیاط خانه ای که دم درش ایستادم ...